Schimmelpenninck, Jhr. , Johan 'Jaat'
- Geboortedatum:
- 30 september 1887 (Rhenen/Utrecht, Nederland)
- Overlijdensdatum:
- 29 juli 1943 (Leusderheide/Utrecht, Nederland)
- Begraven op:
- Nederlandse Oorlogsgraven Rusthof te Leusden
Vak: 12. Graf: 141.
Biografie
Woonde in 's-Gravenhage, Alexanderstraat 12. Zoon van jhr. Gerrit Johan Anne Schimmelpenninck en Cecile Marie Steengracht van Oost-Capelle. Ongehuwd.
Jonkheer Johan Schimmelpenninck was directeur van de Nederlandse tak van de Franse wijnfirma Mähler-Besse & Cie, met vestigingen in Amsterdam en Den Haag. Hoewel hij geen politieke ervaring had, weigerde hij zich na de capitulatie in de zomer van 1940 neer te leggen bij de Duitse bezetting.
Onder de schuilnaam ‘Oom Alexander’ — ontleend aan zijn adres aan de Haagse Alexanderstraat — richtte hij al snel een verzetsorganisatie op met gedreven cadetten en adelborsten. De groep richtte zich enerzijds op het verzamelen van militaire spionage-inlichtingen voor de regering in Londen via François van 't Sant. Anderzijds bereidden zij een overgangsbewind voor om bij een snelle bevrijding een bestuurlijk machtsvacuüm te voorkomen. Vanwege de grote inhoudelijke en personele overlap ging de groep al snel geruisloos op in de Ordedienst (OD). In september 1941 nam Schimmelpenninck de leiding van de OD over na de arrestatie van commandant Pierre Versteegh.
Zijn leiderschap bleef echter kortstondig. Op 13 november 1941 werd hij thuis gearresteerd door het beruchte rechercheduo Poos en Slagter en overgebracht naar het Oranjehotel in Scheveningen. Ondanks zware, gewelddadige verhoren door de Sicherheitsdienst liet hij niets los, waarna hij bijna een jaar in eenzame opsluiting doorbracht. Via de kampen Amersfoort en Vught belandde hij in kamp Haaren voor het Tweede OD-proces, waar de Wehrmachtjustiz hem op 27 april 1943 ter dood veroordeelde. In zijn laatste woord verzocht hij slechts om samen met zijn OD-verbindingsofficieren te worden gefusilleerd.
Op 29 juli 1943 werd Schimmelpenninck samen met zestien mede-verzetsstrijders gefusilleerd op de Leusderheide. Na de bevrijding is zijn massagraf op 22 juni 1945 ontdekt, waarna hij werd herbegraven op begraafplaats Rusthof in Amersfoort. Postuum ontving hij het Verzetskruis 1940-1945.
Heeft u zelf meer informatie over deze persoon? Lever het aan!
Bronnen
- Informatie:
- - HEUVEL, C.C. VAN DEN e.a., Verzetsherdenkingskruis, Samsom Uitgeverij, 1985.
- SCHULTEN, C.M., Zeg mij aan wie ik toebehoor, Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, Amsterdam, 1993.
Overlijdensakte 193 d.d. 16 november 1945 gemeente Leusden.
- Oorlogsgravenstichting
- Muizenest
- Nationaal Archief: Verzetskruis
- Nederlandse adel
- Utrecht
- Zuid-Holland
- Laatste wijziging: 13-11-2026