Wo2Slachtoffers.nl

Waard, de, Gerrit Cornelis

Geboortedatum:
5 juli 1920 (Zwijndrecht/Zuid-Holland, Nederland)
Overlijdensdatum:
30 augustus 1944 (Konzentrationslager Herzogenbusch-Vught/Noord-Brabant, Nederland)
Begraven op:
Asputten Kamp Vught te Vught

Biografie

Gerrit Cornelis de Waar woonde in Zwijndrecht. Hij werd op 5 juli 1920 geboren als zoon van Arie de Waard (15 april 1892, Zwijndrecht - 11 juni 1964, Zwijndrecht) en Adriana de Waard-de Boer (18 oktober 1896, Zwijndrecht - 1 juli 1981, Zwijndrecht). HIj was ongehuwd en werkzaam als Ambtenaar sociale zaken, later ambtenaar distributiekantoor in Zwijndrecht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij lid van het verzet behorend tot de LO-Rotterdam en de Technische Dienst, groep Rotterdam. Burgemeester Jan Jansen Manenschijn van Zwijndrecht werd in 1942 als gijzelaar in het kamp in Sint-Michielsgestel ingesloten. Hij werd vervangen door NSB'er Abraham Aeckerlin. De Waard kwam verscheidene keren met de nieuwe burgemeester in botsing, onder meer toen hij NSB-propaganda van de ramen van het distributiekantoor had verwijderd.
In 1943 brak de April-Meistaking uit na de Duitse aankondiging dat alle Nederlandse militairen in krijgsgevangenschap werden teruggevoerd. Ook in Zwijndrecht staakte men. Aeckerlin bepaalde dat alle stakers moesten worden opgepakt en dat directeuren van stakende bedrijven met hun personeelsadministratie op het gemeentehuis dienden te verschijnen. De gemeentepolitie was te klein om dit karwei te klaren. Daarom werden bovendien de leden van de Luchtbescherming, met name de groep die tevens bij de Hulppolitie was ingedeeld (onder wie De Waard), ingeschakeld. Met zijn collega Jan van den Herik weigerde hij landgenoten te arresteren, want in zijn aanstelling tot lid van de Hulppolitie stond dat hij moest assisteren 'in geval van luchtalarm en bomaanslag'. Het duo moest zich voor Aeckerlin en twee leden van de Sicherheitsdienst verantwoorden, maar weigerde tot drie maal toe om stakers te arresteren. Zelfs het dreigement dat ze zouden worden gefusilleerd bracht hen niet van hun stuk. Op de vraag van SD'er Hoffmann (zeer waarschijnlijk is dit Johannes Wilhelm Hoffmann (22 mei 1904, Duisburg) van de Aussenstelle Rotterdam van de Sipo en SD geweest), waarom hij bleef weigeren antwoordde De Waard, dat hij mei 1940 en het bombardement op Rotterdam door de Duitsers nog niet was vergeten. Daarop werden De Waard en Van den Herik in een politiecel onder het gemeentehuis vastgezet. Voordat ze naar Rotterdam werden overgebracht, zorgden een rechercheur en de gemeentebode ervoor dat hun familie hen de volgende dag nog in de cel kon bezoeken.
De Waard en Van den Herik moesten voor het Standgericht verschijnen. Dr. Arno Arlt (1 maart 1910 Berlijn, SS-Sturmbannführer) veroordeelde beiden tot de doodstraf. In totaal sprak het Standgericht in Rotterdam zestien doodstraffen uit, waarvan er tien ten uitvoer werden gelegd. Beide Zwijndrechtenaren behoorden tot degenen die gratie kregen.
Meteen de dag na thuiskomst, 4 mei 1943, kreeg De Waard een oproep om zich voor de Arbeidsinzet te melden. Hij besloot onder te duiken. De ouders van zijn verloofde boden hem een onderduikplaats. Hij raakte onder de schuilnaam Peter betrokken bij het verzet, eerst bij de LO in Rotterdam en van het begin van 1944 af tevens bij de Technische Dienst in die stad. Hij bespioneerde Duitse verdedigingswerken, begeleidde mensen naar hun onderduikadressen en werkte mee aan het vervalsen van persoonsbewijzen en stamkaarten. Een man vertelde hem op zekere dag dat zijn vrouw pas een baby had gekregen, dat ze zaten ondergedoken op een zolderkamer en niets hadden. Het verhaal leek te kloppen en De Waard beloofde hem hulp, maar bij de afgesproken volgende ontmoeting bleek er sprake te zijn van een val.
De Waard werd gearresteerd op 1 augustus 1944. Hij zat twee weken in het Rotterdamse hoofdbureau van politie. Tijdens de overbrenging naar Kamp Vught deed hij een vergeefse poging om te ontsnappen. Een goed teken leek te zijn dat hij te werk werd gesteld bij het Philips-Kommando in het kamp. Eind augustus 1944 werd hij echter met een twintigtal anderen op de schietbaan bij het concentratiekamp gefusilleerd. Zijn familie kreeg de bevestiging hiervan pas in juli 1945. De Waard werd gecremeerd in het concentratiekamp Vught.

Heeft u zelf meer informatie over deze persoon? Lever het aan!

Bronnen

Informatie:
- OGS Gedenkboek 36 - Amersfoort, Vught, Westerbork, Oorlogsgravenstichting.
- BRUG, W.A., Hun naam leeft voort, Repro Holland, 1989.
- POPIJUS, H.C., Zwijndrecht 1940-1945, Devel Publicaties, 1995.
- Nationaal Monument Kamp Vught
- Oorlogsgravenstichting
- Regionaal Archief Dordrecht | Open Archieven
- Erelijst Gevallenen
- Archief van de Gemeentepolitie Rotterdam, Zwijndrecht, archief 63, inventaris­num­mer 3790, 03-08-1944, Formulieren van opname en ontslag, 1944, aktenummer 7325