Wo2Slachtoffers.nl

Verhagen, Huiberdina Adriana

Geboortedatum:
30 december 1901 (Harderwijk)
Overlijdensdatum:
16 januari 1944 (Vught/Noord-Brabant, Nederland)
Begraven op:
Asputten Kamp Vught te Vught

Biografie

Woonde in Breda, Ulvenhoutselaan 25. Dochter van Adriaan Gerrit Verhagen (5 mei 1873 Loon op Zand - 26 november 1918 Harderwijk) (1*) en Catharina – Cato – Verhoeven (21 maart 1867 Budel - 20 juni 1942 Ermelo). Huwde op 27 juli 1922 in Eindhoven met Job Adriaan Witte (27 januari 1899 Goes - 12 juli 1974 Hansweert). Het echtpaar kreeg vier kinderen: Adriaan Job (Adri), Marius, Catharina Diny en Job Adriaan (Jopie). Kantoormedewerkster Philips Eindhoven/huisvrouw. Lid verzet. Haar ouders stamden uit de pionierswereld van protestanten in de Kempen. 'Beiden waren', schrijft hun zoon Job in een boek over zijn ouders, 'geen praters maar doeners, beiden hadden een groot sociaal gevoel. Automatisch werd altijd eerst aan anderen gedacht en dan pas aan zichzelf. Dat waren ze zo gewoon van kindsbeen, generaties lang.' Dat gold evenzeer voor Huiberdina, wier roepnaam eerst Dina en later Diny was. Haar man zette in Goes samen met een broer een bloeiende wijnhandel op, waarmee hij na een aantal jaren alleen doorging. Het bedrijf raakte in de grote economische crisis van de jaren dertig in financiële problemen, maar het kon, inmiddels al sterk ingekrompen, nog aan een ander worden overgedaan. Er werd een nieuw bestaan opgebouwd, met hulp van een welgestelde dame, die een behoorlijk huurhuis wist en Job aan werk als administrateur bij de Bredase machinefabriek Backer en Rueb hielp. Het gezin kwam daardoor in de invloedssfeer van de Vrije Katholieke Kerk, een afsplitsing van de Anglicaanse Kerk. Diny raakte betrokken bij het werk van vrouwelijke vrijwilligsters. Haar werd gevraagd gevangenen te bezoeken om hen een andere levensweg te wijzen. Al snel na het begin van de oorlog gingen Job en Diny verzetsactiviteiten ontplooien. 'Als vrolijke kampeerders' loodsten zij door de kennis die zij tijdens hun fietstochten van grenswegen en paden hadden opgedaan vele joodse mensen naar Huy/Hoei. Los van een verzetsorganisatie plaatsten zij joodse onderduikers, die zij voorzagen van ingezameld geld, voedselbonnen en kleding. Job huurde in Galder een stuk land waarop hij groenten en aardappelen verbouwde, die hij daarna bij meer dan twintig onderduikadressen rondbracht. Het echtpaar nam zelf mensen die naar Zwitserland wilden vluchten korte tijd in huis op. Na een ongelukkige opmerking van een contactpersoon arresteerden de Duitsers Diny, maar zij wist zich vrij te pleiten door de verhalen die zij bij haar bezoeken aan gedetineerden over verhoormethoden van de politie had gehoord. Nog dezelfde dag kwam zij weer vrij. Op 23 mei 1943 deed de Sicherheitsdienst een inval bij de familie Hofman-Swijgman in de Wethouder Romboutsstraat in Breda, waarbij het ondergedoken gezin Potsdammer werd gearresteerd. Na langdurige, met geweld gepaard gaande verhoren gaf Lion Potsdammer, voorganger van de Bredase joodse gemeente, toe dat Diny Witte-Verhagen hem dit onderduikadres had bezorgd (2*). Ongeveer drie weken later kwamen onderluitenant Compaan en zijn assistent Berrevoets (3*) haar aanhouden. Met haar echtgenoot had zij de afspraak gemaakt dat zij alle schuld op zich zou nemen. Zij vertrouwde erop dat zij zich opnieuw uit een moeilijke situatie zou kunnen redden, maar dat bleek ijdele hoop te zijn. Op 26 juni 1943 werd zij naar concentratiekamp Vught vervoerd, waar zij gevangenennummer 0189 kreeg. Zij was een van de slachtoffers van het bunkerdrama, waarbij in de nacht van 15 op 16 januari 1944 tien vrouwelijke gevangenen door verstikking het leven verloren. Postuum kreeg zij op 23 juli 1998 de Yad Vashem-onderscheiding als Rechtvaardige onder de Volkeren toegekend. Haar naam staat op het Provinciaal Gedenkteken 'De Brabantse Soldaat' in Waalre. Voorts prijkt die op het monument Het Bunkerdrama en de herdenkingswand in het Nationaal Monument Kamp Vught. Zie verder Bode, Nelly Adriana Jeannette de).
(1*) Baan bij de Nederlandse Heidemaatschappij, waar hij ook zijn opleiding had genoten. Daarna werd hij opzichter bij de gemeente Harderwijk. Die functie breidde zich steeds meer uit. Hij was een drijvende kracht achter de oprichting van een vereniging van kleine(re) boeren voor de gezamenlijke inkoop van landbouwbenodigdheden, zoals meel, zaad en kunstmest. Ook werd hij benoemd tot taxateur van granen voor Harderwijk en Tonsel.
(2*) Lion Potsdammer (49), zijn vrouw Margaretha – Marga – Potsdammer-van Dijk (46) en zoon Benno (8) werden op 6 juli 1943 naar het Duitse vernietigingskamp Sobibor gedeporteerd, waar ze drie dagen later na aankomst meteen zijn vergast. Voor dochter Helena (18) was er nog enige tijd uitstel van executie. Via doorgangskamp Westerbork ging zij op 15 november 1943 naar Auschwitz. Zij stierf daar op 31 januari 1944. Alleen zoon Ronnie overleefde de oorlog. Hij werd door Adri Witte, de oudste zoon van Job en Diny, richting Zwitserland gebracht. Hij overleed in 1995 in Amsterdam. Nicky Hofman-Swijgman, die naast de familie Potsdammer nog veel andere joodse onderduikers onderdak had verschaft, werd overgebracht naar vrouwenkamp Ravensbrück, waar zij in februari 1945 door vergassing om het leven kwam.
(3*) Jan Compaan werd door het Bijzonder Gerechtshof in Den Bosch na een eis van twintig jaar veroordeeld tot vijftien jaar gevangenisstraf. Kornelis Berrevoets kreeg zeven jaar celstraf. Tegen hem was acht jaar gevorderd.

Verhagen is gecremeerd in het concentratiekamp Vught.

Heeft u zelf meer informatie over deze persoon? Lever het aan!

Bronnen

Informatie:
- OGS Gedenkboek 43, Oorlogsgravenstichting.
Job A(driaan) Witte, Toegevoegde waarde, Antwerpen, 2000; Nationaal Monument Kamp Vught; Jozeph Michman en Bert Jan Flim, Rechtvaardigen onder de Volkeren. Nederlanders met een Yad Vashem-onderscheiding voor hulp aan joden, Uitgeverij L.J. Veen in samenwerking met NIOD, Amsterdam/Antwerpen, 2005; Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland; Oorlogsgravenstichting; Erelijst van Gevangenen 1940-1945; site wiewaswie.nl (waaronder overlijdensakte B409 gemeente Breda); Zeeuws Archief; site genealogieonline.nl (stamboom Schols/stamboom Poots).