Wo2Slachtoffers.nl

Vries, de, Jacob

Geboortedatum:
7 oktober 1916 (Roden)
Overlijdensdatum:
13 april 1945 (Paterswolde)

Biografie

Woonde in Paterswolde, Onlandseweg 19. Zoon van Berend de Vries (31 mei 1887 Leutingewolde, gemeente Roden - 5 februari 1977 Peize) (1*) en dienstmeid Hillegien Venema (19 mei 1891 Peize - 22 december 1971 Peize). Huwde op 25 juni 1942 met Frouwktje Venema (18 november 1916 Groningen - 26 augustus 2005 Eelde). Smid. Geen kerk. Aan het begin van de oorlog werkte hij bij smid Bé Smit. Daarnaast was 's avonds en in de weekends kelner.

Toen er minder werk kwam, meldde zijn baas hem aan bij het arbeidsbureau. De oproep die hierop volgde om te worden goedgekeurd voor werk in Duitsland negeerde hij. De Vries vond werk bij een smid in Groningen, maar zijn uit Duitsland afkomstige werkgever moest al snel in het Duitse leger dienen.
Opnieuw kon bij een smid aan de slag, ditmaal in Delfzijl. Daar verrichtte hij nu en dan reparaties bij Duitsers en hielp hij wel eens bij vluchtpogingen van deserterende Duitse soldaten.

Zoals door Duitsers die genoeg van de oorlog hadden was toegezegd, werd hij op een vrijdagavond getipt, dat hij moest verdwijnen, omdat zijn naam op een lijst stond. Zijn zwangere vrouw en zoontje gingen naar zijn ouders in Paterswolde, terwijl hij in juni 1944 naar Holland vertrok om onder te duiken. De spoorwegstaking dreigde te verhinderen dat hij aanwezig kon zijn bij de geboorte van zijn tweede kind in november van dat jaar zijn. Lopend wist hij echter thuis te komen.

Aan de Onlandseweg 15 verbleven onderduikers bij een gezin dat familieleden had die bij de NSB waren. Als die op bezoek kwamen, werden de onderduikers, onder wie Sip Uri uit Assen, snel even tijdelijk bij de familie De Vries ondergebracht. Toen zijn dochter werd geboren, haalde Uri haalde 's nachts hout uit het nabijgelegen Kluivingsbos om de kachel brandend te houden.

Op de ochtend van 13 april 1945 – de dag van de bevrijding – ontdekte Uri in een sloot een aantal kabels. Die liepen in de richting van de duiker die onder de Groningerweg lag. Hij vertrouwde het niet en vertelde dit aan de familie De Vries. Samen met met vader en zoon De Vries ging hij naar de bewuste plek terug. Daar zag het trio iets verdachts liggen. Van huis haalde Jacob de Vries gereedschap, waarmee de bedrading werd doorgeknipt. Uit de duiker diepten zij een soort bus op.

's Middags keerden de drie nog eens terug naar het bos om te kijken, of er nog meer vreemde zaken te vinden waren. Vader De Vries zag op zeker moment Duitsers uit noordelijke richting naderen. Hij riep zijn zoon en Uri toe dat ze moesten weggaan.

Al snel klonk een salvo. De Vries jr. en Uri doken een greppel in. Om een uur of twee kregen Duitsers het duo opnieuw in het vizier. Opnieuw verdwenen zij in een greppel. Toen het een tijdje stil was en de kust veilig leek, richtte Jacob zich langzaam uit de greppel op. Opeens werd het vuur hervat. De Vries raakte zwaar gewond. Hij werd in zijn schouder geraakt en twee maal in de buik getroffen.

Een Duitse soldaat attendeerde patiënten (of oud-patiënten) (2*) van het Zeehospitium, dat in het Familiehotel was gevestigd, op de aanwezigheid van de gewonde. Zij waarschuwden het verplegend personeel, dat, uitgerust met een witte vlag, De Vries op een brancard ophaalde. Het slachtoffer had veel bloed verloren. Om zijn leven te redden gaven verpleegsters bloed. Maar de hulp mocht niet meer baten.

Onderduiker Uri was er intussen in geslaagd om heelhuids weg te komen. 's Nachts vertrok hij naar Assen. Bewoners van de Onlanderweg hebben een monument opgericht ter herinnering aan De Vries en Willem Rutgers (3*) die op 29 juli 1943 tijdens een bombardement op een vliegtuigfabriek in Warnemünde (Dld.) om het leven kwam. Dat gedenkteken stond aanvankelijk aan het eind van de Onlandseweg aan de de rand van het Kluivingsbos, maar is later verplaatst naar het middenpad in het Kluivingsbos.

(1*) De familiesite Venema-de Wolf noemt als beroepen landbouwer, arbeider en tolgaarder. De site leutingewolde.eu meldt de beroepen kastelein, caféhouder en winkelier.
(2*) Sommigen waren inmiddels genezen, maar bleven ondergedoken in het Zeehospitium.
(3*) Willem Harm Rutgers (2 mei 1924 Eelde).

Begraven op de Gemeentelijke Begraafplaats, vak 3, rij 7, grafnummmer 852.

Heeft u zelf meer informatie over deze persoon? Lever het aan!

Bronnen

Informatie:
Jan Kobes, Doodgeschoten op de vlucht, in: C. Schaafsma (eindred.), A. Arends-Luinge, J. Kobes, A. Odding (red.)., Verhalen uit de oorlog Eelde 1940 – 1945, Stichting Ol Eel, Eelde, 13 april 1995; Rinus Bouwmeester, Moord op onderduiker Jacob de Vries in Eelde na zeventig jaar opgelost, rtvdrenthe.nl, 25 maart 2015; De moord op onderduikeer Jacob de Vries in Eelde lijkt na zeventig jaar eindelijk opgelost, rtvnoord.nl; Moord Kluivingsbos grote mysterie van Eelde, De krant van Tynaarlo, 22 mei 2018; Artikel Dagblad van het Noorden, 14 april 2017; Oorlogsgravenstichting; Erelijst van Gevallenen 1940-1945; site wiewaswie.nl (waaronder overlijdensakte 22/1945 gemeente Eelde); site genealogieonline.nl (familie Venema-de Wolf); site 4en5mei.nl.