Emmer, Jan
- Geboortedatum:
- 6 april 1917 (Wormer/Noord-Holland, Nederland)
- Overlijdensdatum:
- 7 september 1944 (Konzentrationslager Mauthausen/Opper-Oostenrijk, Oostenrijk)
- Begraven op:
- Grafmonument Slachtoffers Englandspiel te Mauthausen
Biografie
Jan Emmer woonde in Zwanenburg (gemeente Haarlemmermeer). In 1941 probeerde Emmer met vier anderen naar Engeland uit te wijken. Die poging mislukte doordat de vrachtauto waarop een boot was geladen een klapband kreeg. Op woensdag 17 september 1941 slaagde een tweede poging wel. De groep kwam op 3 oktober 1941 in Engeland aan en werd daar ontvangen door de toenmalige koningin in ballingschap Wilhelmina. Als geschenk boden ze de vorstin een meegenomen Edammer kaas aan. Emmer werd opgeleid tot geheim agent bij de Secret Intelligence Servive en benoemd tot sergeant bij het Bureau Bijzondere Opdrachten/Contact Holland.
Op 12 maart 1942 werd hij als geheim boven bezet Nederlands gebied afgezet in Friesland, samen met Dono Ortt.
Inmiddels hadden de Duitsers SOE-operates in Nederland geïnfiltreerd. Hierdoor werd Emmer enkele maanden later (21 mei 1942) gearresteerd tijdens een een ontmoeting met een Nederlandse politieman - Leo Poos - die voor de Duitsers werkte. Emmer werd eerst gevangengezet op het Binnenhof. Daarna in het seminarie in Haaren.
Vervolgens werd hij met een groep andere geheimagenten, die ook als gevolg van het Englandspiel waren gevangengenomen, doorgezonden naar de gevangenis in Assen. De hele groep wordt daarna afgevoerd naar Rawitsch in bezet Polen. Vanuit Rawitsch, waar al een aantal agenten werd geëxecuteerd, volgde transport naar Mauthausen waar zij op 5 september 1944 aankwamen, samen met 7 Britse SOE-agenten.
Op 6 september werden in totaal 47 geheim agenten waaronder Ter Laak afgemarcheerd naar de Wienergraben, een steengroeve. Daar werden zij verplicht om stenen te dragen - zo'n 50 - 75 kilo per keer. Dit onder schoppen en slaan van de Duitse bewakers en lopend via een trap van 4 meter breed en 86 treden naar een diepe kloof die ca. 900 meter verderop lag. Het lopen en dragen bleef zich herhalen totdat om 5 uur 's middags nog plm. 12 gevangenen over waren. De overige waren die dag gestorven door uitputting of doodgeschoten vanwege passiviteit of vluchtpoging. Ook zorgde het iedere keer beklimmen van de trap tot slachtoffers omdat uitgeputte gevangenen vielen en anderen onder zich in hun val meenamen. Op 7 september herhaalde de martelgang zich en 's middags was iedereen dood. Alle lichamen werden in zes keer verbrand.
Heeft u zelf meer informatie over deze persoon? Lever het aan!
Bronnen
- Informatie:
- - BECKER, T. & BECKER, F., Het Englandspiel en de geheime diensten in Londen, Boom, 2024.
- ERIK MÜLLER, Het Bronzen Kruis, Studiekring Ridderorden en Onderscheidingen.
- Dapperheidsonderscheidingen aan Nederlanders voor de Tweede Wereldoorlog
- Database Dapperheidsonderscheidingen
- Special Operations Executive (SOE)
- Laatste wijziging: 14-05-2026